اظهارات عباس آخوندی درباره «نداشتن شهروند آگاه و کنشگر» واکنشهای متفاوتی میان مخاطبان خبرآنلاین به دنبال داشت؛ برخی با تأیید این دیدگاه، بر ضرورت افزایش آگاهی، مطالعه و مسئولیتپذیری شهروندان تأکید کردند، اما گروهی دیگر معتقدند مسئله اصلی نه فقدان شهروند کنشگر، بلکه نبود بستر مناسب برای شنیدهشدن و اثرگذاری اوست؛ چنانکه یکی از کاربران نوشته است: «کنشگر هست، ولی گوش شنوا نیست.»
الهه جعفرزاده: صحبتهای عباس آخوندی درباره «شهروند آگاه و کنشگر» بحث قابل توجهی میان مخاطبان خبرآنلاین به راه انداخت. واکنشها فقط به موافقت یا مخالفت با این گزاره محدود نماند؛ برخی کاربران اساساً پرسیدند مسئولیت شکلگیری چنین شهروندی تا چه اندازه بر عهده خود مردم است و ساختارهای سیاسی، اجتماعی، رسانهای و اداری چه سهمی در آن دارند.
در یک سوی این بحث، مخاطبانی قرار دارند که با آخوندی همنظرند و بر مطالعه، قدرت تحلیل و مسئولیتپذیری بیشتر شهروندان تأکید میکنند. در سوی دیگر، شمار قابل توجهی از کاربران معتقدند شهروند آگاه و کنشگر وجود دارد، اما مسئله، فراهم نبودن امکان و بستر کافی برای اثرگذاری اوست.
مشروح این گفتوگو را با عنوان «عباس آخوندی: مسئله بنیادین ایران، نداشتن شهروند آگاه و کنشگر است/ حاکمیت بهتنهایی نمیتواند توسعه را محقق کند/ کنشگر را میشود تربیت کرد؟» در خبرآنلاین بخوانید.
«مردم آگاه هستند؛ باید به فکر مسئولان آگاه باشید»
یکی از واکنشهای پرتکرار، متوجه خود گزاره «نداشتن شهروند آگاه» است. گروهی از مخاطبان این توصیف را درباره جامعه ایران نمیپذیرند و معتقدند باید به جای مردم، عملکرد مسئولان مورد پرسش قرار گیرد.
یکی از کاربران نوشته است: «مردم آگاه هستند؛ باید به فکر مسئولان آگاه باشید.»
مخاطب دیگری هم با لحنی انتقادی نظر داده: «شما شهروند مطیع مدنظرتان است؛ مردم آگاهتر از آن هستند که گول حرفهای شما را بخورند.»
کاربر دیگری نیز مستقیماً سابقه حضور آخوندی در مسئولیتهای اجرایی را پیش کشیده و پرسیده است: «آقای آخوندی، شما که آگاه بودید چه کردید؟ شما مگر همّ و غمتان بر ندانستن مردم نبوده؟ چطور حالا مردم ما آگاه و کنشگر نیستند؟ مگر کسی بیلان دوران مسئولیت خود را تاکنون به مردم ارائه داده است؟»
در واکنش دیگری، مسئله از آگاهی شهروندان به موانع اداری و اقتصادی کشیده شده است. این مخاطب نوشته است: «اتفاقاً هم آگاهیم و هم کنشگر؛ اگر بوروکراسی فاسد اجازه کار بدهد، با مانعتراشان برخورد شود، سیستم اداری چابک باشد و مساعدتهای دولتی بهجا و بهموقع باشد، شرایط متفاوت خواهد شد.»
«کنشگر هست، ولی گوش شنوا نیست»
گروه دیگری از کاربران اصل وجود کنشگر را زیر سؤال نمیبرند؛ اعتراض آنها به میزان اثرگذاری کنشگری است.
یکی از مخاطبان دیدگاه خود را در جملهای کوتاه بیان کرده است: «کنشگر هست، ولی گوش شنوا نیست.»
کاربر دیگری هم گفته است: «جناب آخوندی، کنشگر یعنی چه؟ آقایان اجازه نمیدهند.»
این پرسش در کامنت دیگری با جزئیات بیشتری مطرح شده است: «شما خودتان شهروند آگاه و کنشگر هستید؟ اساتید معروف دانشگاهها چطور؟ اصلاً کنشگری سیاسی و اجتماعی در کشور ما امکانپذیر است؟ وکلای بیطرف و مستقل دادگستری چطور؟»
مخاطبی دیگر هم با اشاره به سرنوشت کنشگران نوشته است: «باید دید آنهایی که اصولاً کوچکترین کنشگری انجام دادند، الان کجا هستند یا اصلاً هستند یا نه؟»
وجه مشترک این نظرات آن است که بحث را از «آیا شهروند توان کنشگری دارد؟» به «آیا امکان کنشگری مؤثر برای شهروند وجود دارد؟» منتقل میکنند.
شهروند آگاه در چه بستری شکل میگیرد؟
بخش دیگری از واکنشها بر شرایط لازم برای پرورش شهروند آگاه متمرکز است. در این دیدگاه، آگاهی شهروندی پدیدهای جدا از محیط سیاسی، اجتماعی و رسانهای نیست.
یکی از کاربران نوشته است: «شهروند آگاه در بدو امر توسط حاکمیت به وجود میآید. هنگامی که آزادی بیان، اظهار نظر و ابراز عقیده و مجادله بهطور آزاد و نیز انتشار مجلات، روزنامهها و کتابها بدون سانسور و وسایل ارتباط جمعی بدون فیلتر وجود داشته باشد و شهروند در چنین محیطی رشد و زندگی کند، خودبهخود شهروند آگاه و کنشگر به وجود میآید.»
مخاطبی دیگر، ضمن تأیید بخشی از سخنان آخوندی، عوامل مختلفی را در شکلگیری وضعیت موجود دخیل دانسته و نوشته است: «آخوندی متأسفانه درست میگوید. به نظرم بعد از عواملی چون فشار اقتصادی، دید سیاسی، تربیت خانواده و… بخشی از این وضعیت به کارایی ضعیف سازمان عریض و طویل صداوسیما مربوط میشود.»
موافقان آخوندی؛ «دنبال ناجی نگردیم»
البته در میان کامنتها، مخاطبانی هم هستند که اصل تحلیل آخوندی را قابل قبول میدانند. یکی از مفصلترین نظرات در این زمینه با این جمله آغاز شده است: «با نظر ایشان کاملاً موافقم. ما مردم باید تلاش کنیم درک درستی از نقطهنظرات چپ و راست و نظر سوم داشته باشیم تا بتوانیم شخصاً تحلیل کنیم که حقیقت چیست و مسیر پیشرفت کجاست.»
این کاربر در ادامه توضیح میدهد رسیدن به چنین تحلیلی نیازمند جستوجو، مطالعه و شناخت تاریخی است و به همین دلیل برخی افراد ترجیح میدهند به وعده کسانی که مدعی حل مشکلات هستند تکیه کنند و «به دنبال یک ناجی» بگردند. او در نهایت تأکید میکند که «مسیر پیشرفت واقعی نیاز به تشخیص قدمبهقدم و کنشگری مستمر دارد.»
مخاطب دیگری هم مسئولیت خود جامعه را یادآوری کرده و نوشته است: «آفرین. به ملت یاد بدهید همهچیزدان نیستند و باید اطلاعات، فرهنگ و کنشگری خود را بالا ببرند.»
یک نقد متفاوت؛ «شهروند آگاه» دقیقاً یعنی چه؟/ موضوع باید روشن تعریف شود
در میان موافقتها و مخالفتها، یک دیدگاه نیز بیش از آنکه وارد داوری درباره مردم یا مسئولان شود، نحوه طرح موضوع را نقد کرده است.
این مخاطب نوشته است: «صرفنظر از بحث، به نظرم خوب است که از کلمات و اصطلاحات با دقت بیشتری استفاده کنند. اینکه "ما شهروند آگاه و کنشگر نداریم" را بهتر است ابتدا تعریف روشن و مرتبط با موضوع مصاحبه بدهیم و سپس مصادیق آن را بیان کنیم و توجه داشته باشیم که جمله بالا را به دیگر بخشهای جامعه تسری و تعمیم ندهیم.»
مجموع این واکنشها نشان میدهد بحث شکلگرفته زیر گزارش، در نهایت به یک اختلاف اساسی رسیده است. موافقان سخنان آخوندی بر سهم خود شهروندان تأکید دارند؛ اینکه جامعه باید بیشتر مطالعه کند، مسائل را مستقلتر تحلیل کند و منتظر ظهور یک «ناجی» نماند. منتقدان اما مسئله را از سمت دیگری میبینند و میپرسند آیا بدون فراهم بودن امکان شنیدهشدن، پیگیری مطالبات و اثرگذاری اجتماعی، میتوان از شهروند انتظار کنشگری داشت؟
۴۷۲۳۲
کد مطلب 2273336
-
بازتاب اظهارات عباس آخوندی در میان مخاطبان خبرآنلاین: «کنشگر هست، ولی گوش شنوا نیست»/ «مردم آگاهند، مسئولان آگاه میخواهیم»/ دنبال ناجی نگردیم
-
بازتاب اظهارات عباس آخوندی در میان مخاطبان خبرآنلاین: «کنشگر هست، ولی گوش شنوا نیست»/ «مردم آگاهند، مسئولان آگاه میخواهیم»/ دنبال ناجی نگردیم