حجاب و اعتراض خودجوش در جمهوری آذربایجان

موج اخیر اعتراضات به محدودیت حجاب در جمهوری آذربایجان که پس از صدور مصوبه جدید کابینه وزیران درباره لباس فرم مدارس آغاز شد،نقطه شروع میدانی و کانون‌های اولیه اعتراضات و ناآرامی‌های خودجوش داخلی شده است.

پس از اینکه مسئولان مدرسه شماره ۹ در شهرستان جلیل‌آباد، مانع ورود دختران محجبه به کلاس درس شدند اولین نشانه‌های اعتراضات میدانی آغاز و سریعا به شهرهای دیگر از جمله باکو رسید.متعاقبا مقامات آذربایجان از مصوبه ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ وزارت علم و آموزش که استفاده از هرگونه لباس مغایر با «اصل سکولار بودن آموزش عمومی» را ممنوع می‌کند، دفاع کرده و آن را منطبق بر قانون اساسی سکولار کشور دانستند.اگرچه واژه «ممنوعیت حجاب» در متن این مصوبه نیامده، اما در آن اعلام شده که هر پوشش ناهماهنگ با یونیفورم رسمی، غیرمجاز بوده و معنای این عبارت همان«ممنوعیت حجاب» است.در این رابطه توجه به نکات زیر اهمیت دارد.
1.اعتراضات مردمی نسبت به ممنوعیت حجاب در جمهوری آذربایجان کاملا خودجوش و واکنشی طبیعی به نقض حقوق اولیه شهروندی بوده است. در این رابطه حتی معلمان و دانش آموزان غیر محجبه نیز به میدان آمده و همبستگی خود را از طریق شرکت در راهپیمایی،اعتصاب و تحریم کلاس‌ها با دختران اخراج‌شده، در یک حرکت خودجوش اجتماعی نشان دادند.جامعه مذهبی و فعالان اسلام‌گرا در داخل آذربایجان نیز مصوبه ضد حجاب وزارت آموزش را نقض آشکار قانون اساسی، آزادی عقیده و حق تحصیل دانستند.در عین حال چهره ها و رسانه های نزدیک به دولت آذربایجان سعی دارند این حرکت خود جوش را مداخله ایدئولوژیک خارجی از سوی ترکیه و ایران القا کرده و آن را بهانه ای برای سرکوب مدافعین حجاب قرار دهند.این در حالی است که هیچ نشانه ای از دخالت ایران و ترکیه در این موضوع وجود ندارد و علت اصلی اعتراضات و ناآرامی ها، مصوبه ضد حجاب وزارت آموزش آذربایجان بوده است.
2.تلاش رسانه های صهیونیستی و مقامات و رسانه های متمایل به اسرائیل برای متهم کردن ترکیه و ایران به دخالت در امور داخلی آذربایجان و تحریک معترضین نیز نشانگر رویکرد تل آویو برای تخریب روابط باکو با دو همسایه مهم خود و زیر سوال بردن اقدام خودجوش مردم آذربایجان برای مقابله با ممنوعیت حجاب تلقی می شود.بسیاری از کارشناسان سیاسی و رسانه ای معتقدند که اسرائیل عامل پشت پرده یا دست‌کم بهره‌بردار اصلی این وضعیت است چرا که ارتباط دوستانه باکو با آنکارا و تهران همواره مورد نگرانی اسرائیل بوده و رسانه‌های متمایل به این رژیم قصد دارند با برجسته کردن مواضع ضداسلامی در آذربایجان، تعمداً باکو را در برابر افکار عمومی مسلمانان ترکیه و ایران قرار داده و پیوندهای منطقه‌ای آذربایجان با همسایگان مسلمان را تضعیف کنند. برخی نیز رویکرد اسرائیل را بخشی از یک سناریوی بزرگ‌تر برای هدایت جمهوری آذربایجان به سمت هویت کاملاً غیردینی و همسو با منافع استراتژیک تل‌آویو در قفقاز می دانند.
3.تردیدی نیست که حرکت کاملا خودجوش مردمی در مخالفت با مصوبه ممنوعیت حجاب در مدارس،بدون مداخله خارجی انجام شده و اسلامگرایان این کشور نیز ضمن استقبال از حمایت معنوی کشورهای مسلمان،با هر اقدامی که دخالت خارجی را در این رویداد برجسته کند مخالف هستند که این امر نشانگر بلوغ سیاسی احزاب و گروه های سیاسی مسلمان است.از سوی دیگر ،قانون اساسی سکولار جمهوری آذربایجان نیز آزادی عبادت پیروان ادیان مختلف از جمله اسلام را به عنوان حقوق شهروندی آنان پذیرفته است.بر این اساس،عقل حکم می کند که مقامات این کشور با اجرای مفاد قانون اساسی و پایبندی به مفاد اعلامیه حقوق بشر و اجرای موازین سازمان همکاری اسلامی،در مقابل اصل حجاب که یک حکم شرعی و از محکمات اسلام است نایستند و بیش از این، خود را در مقابل مردم قرار ندهند.

کد مطلب 2288496