یک تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه نوشت: «در صورت موفق نبودن تلاش برای اقناع ایران به مذاکره و توافق، احتمالاً هدف بعدی هیئت سه‌جانبه این خواهد بود که با تفاهمات ضمنی امنیتی با تهران، بخواهند به نوعی واکنش‌ها و تبعات منطقه‌ای تجاوز جدید آمریکا و اسرائیل به ایران را مدیریت و کنترل کنند.»
به گزارش خبرآنلاین، صابر گل‌عنبری، تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه در یادداشتی نوشت: در آستانه جنگ احتمالی جدید در منطقه، وزیر دفاع عربستان، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه و فرمانده ارتش پاکستان امروز دوشنبه نشستی چهارجانبه با طرف ایرانی در تهران برگزار می‌کنند؛ نشستی که از لحاظ زمانی و مکانی واجد اهمیت بالایی است. از لحاظ زمانی، این دیدار در بحبوحه افزایش تنش منطقه‌ای، احتمال ازسرگیری جنگ و در آستانه انتخابات آمریکا برگزار می‌شود و از حیث مکانی، مکان انعقاد آن در تهران است.
ترکیب هیات هم در این شرایط حساس منطقه‌ای، اهمیت این نشست نسبتا بی‌سابقه را دوچندان می‌کند. سفر مقامات سه قدرت اسلامی پیش از هر چیز، به عنوان اعضای «پیمان مکه» انجام می‌شود و نه سفری مستقل به نمایندگی صرف از کشورهای متبوعشان.
در همین راستا، حضور مقامات نظامی و امنیتی سه کشور کاملاً در راستای همان ماهیت امنیتی «پیمان مکه» است. از این رو، این سفر و نشست ماهیتاً امنیتی و با شرایط جنگی و امنیتی روز منطقه همسو و دستورکار آن نیز غالباً مسائل امنیتی است.
هرچند توافق مکه تاکنون جنبه عملیاتی پیدا نکرده و در برابر آزمون یمن فعلاً کارآمدی خاصی نداشته است، اما حضور مقامات امنیتی و نظامی حلف در تهران، در ظاهر می‌تواند واجد یک پیام معنادار مشترک باشد؛ اما در آن سو نیز صرف برگزاری نشست چهارجانبه در کشور می‌تواند متضمن این معنا و پیام «اطمینان‌بخش» باشد که این پیمان علیه ایران نیست.
دستورکار نشست به احتمال زیاد شامل طیف گسترده‌ای از مسائل امنیتی، از پرونده یمن و لبنان گرفته تا امنیت منطقه و تنش و جنگ احتمالی جدید علیه ایران خواهد بود.
به نظر نگارنده، آنچه بیشتر پیشران این سفر و نشست است، وجود یک نگرانی عمده و مشترک نسبت به شروع یک جنگ گسترده جدید و تبعات منطقه‌ای آن است. به همین خاطر می‌توان هدف و اولویت نخست نشست را تلاش برای جلوگیری از وقوع این جنگ و ریل‌گذاری برای یک توافق میان ایران و آمریکا دانست؛ و در این باره نیز به احتمال زیاد بخواهند تهران را ترغیب کنند که با کوتاه آمدن از برخی خواسته‌ها و شروط خود، زمینه دستیابی به توافق با آمریکا را فراهم کند. در این خصوص چه بسا عربستان بخواهد با «وعده‌های مالی و اقتصادی» تهران را ترغیب به ازسرگیری مذاکرات و توافق با آمریکا بکند.
اما روشن نیست که آیا هیئت پیشنهاد مدونی از جانب آمریکا هم آورده است یا خیر و آیا خود ابتکار عمل خاصی را روی میز خواهد گذاشت یا نه؟
در وهله بعدی، در صورت موفق نبودن تلاش برای اقناع ایران به مذاکره و توافق، احتمالاً هدف بعدی هیئت سه‌جانبه این خواهد بود که با تفاهمات ضمنی امنیتی با تهران، بخواهند به نوعی واکنش‌ها و تبعات منطقه‌ای تجاوز جدید آمریکا و اسرائیل به ایران را مدیریت و کنترل کنند.
مسئله دیگر اینکه انجام این سفر در این شرایط، به احتمال زیاد بدون هماهنگی و مشورت آمریکا انجام نشده است. احتمالا دولت آمریکا می‌خواهد از این طریق دوباره شانس حصول توافقی کم‌ضرر را امتحان کند و در غیر این صورت نیز، دستکم صرف دیدار و نشست در این شرایط انتخاباتی را واجد منفعت کاهش قیمت نفت می‌داند. ترامپ که مدام تلاش می‌کند با اظهارات مختلف قیمت نفت را مهار کند و کاهش دهد، احتمالاً از این طریق خواسته است هم افزایش قیمت را مدیریت کند و هم روند آن را کاهشی سازد.
در کل، این سفر و نشست یک اتفاق و فرصت مهم برای امنیت منطقه‌ای است؛ اما اینکه بتواند واقعاً کلید ترتیبات و امنیت منطقه‌ای درون‌زا و بدون عوامل مؤثر فرامنطقه‌ای را بزد، جای تردید جدی دارد. نه صرفاً به این خاطر که مقوله امنیت نیز مانند اقتصاد در دنیای کنونی صرفاً تابع مولفه‌های محلی و منطقه‌ای نیست، بلکه امری بین‌المللی است. کما این که هرکدام از این کشورها روابط نظامی خاص و فشرده‌ای با آمریکا دارند و بسیار بعید است که دست از آن کشیده و با تهران بر سر یک نظم منطقه‌ای صرفاً درون‌زا توافق کنند؛ اما تفاهماتی درباره برخی ترتیبات امنیتی از قبل هم دور از انتظار نبوده و نیست.
از این رو، همان‌طور که صرف توافق ایران و عمان امنیت را به تنگه هرمز بازنگرداند، اگر هم تفاهماتی امنیتی در نشست تهران حاصل شود، در صورت تداوم وضعیت جنگی کنونی با آمریکا بعید است که رنگ واقعیت به خود بگیرد و اجرایی شود؛ مگر اینکه بخشی از یک تفاهم بزرگ‌تر برای پایان جنگ باشد.
اما آیا این نشست می‌تواند مانع شعله‌ور شدن جنگ دیگری در منطقه شود یا خیر؟ پاسخ به این پرسش در نهایت در گرو توانایی یا ناتوانی اعضای بلوک مکه در ارائه پیشنهادی است که در نهایت رضایت دو طرف آمریکایی و ایرانی را کسب کند؛ این مهم در این شرایط ناممکن نیست، اما بسیار دشوار و سخت است.
۴۲/۴۲
کد مطلب 2293561
-
ماموریت امنیتی بلوک مکه در تهران / گل‌عنبری: این سفر بدون هماهنگی و مشورت آمریکا انجام نشده است
-
برکناری رئیس دستگاه اطلاعات ملی عراق با دستور مستقیم نخست‌وزیر / الزیدی به دوره الشطری پایان داد
-
بازدارندگی هسته‌ای فرانسه؛ مکمل امنیت اروپا یا جایگزین چتر آمریکا/ فرانسه با متحدان اروپایی، نقش خود را به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای تقویت و گسترش می دهد
-
موافقت پارلمان مصر با حمایت «دفاعی» از عربستان
-
واقعیت پنهان در پس قطعی گسترده سرورهای یاندکس / حملات اوکراین به زیرساخت‌های مسکو ارتباطی به توقف روند پروپاگاندای روسیه نداشت
-
حکم بازداشت مقام ارشد عراقی به دلیل مخالفت با انسداد مرز ایران / دادگاه کرخ حکم جلب المحمداوی را صادر کرد